Γιος του Αλέξανδρου του Εξ Απορρήτων, υπήρξε ο πρώτος Φαναριώτης που ηγεμόνευσε στη Μολδαβία και στη Βλαχία. Εκλεκτός εκπρόσωπος του Πρώιμου Νεοελληνικού Διαφωτισμού, συνέγραψε το πρωτοποριακό μυθιστόρημα Φιλοθέου πάρεργα (1717), τη δεοντολογική πραγματεία Περί των καθηκόντων Βίβλος (1719), και άλλα ηθικολογικά έργα. Άνθρωπος των Γραμμάτων, ο σοφός ηγεμόνας δημιούργησε τη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και έλαβε ενεργό μέρος στις αντιπαραθέσεις που συνέπαιρναν τη δυτική λογιοσύνη της εποχής του. Το έργο του Φιλοθέου πάρεργα, γραμμένο στα αρχαία ελληνικά, μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα νέα ελληνικά από τον Διονύση Χατζόπουλο κα παρουσιάστηκε στο ΑΝΑΛΟΓΙΟ 2016 σε σκηνοθεσία-διδασκαλία Σπύρου Βραχωρίτη-Σίσσυς Παπαθανασίου. Το 2017, τα Φιλοθέου πάρεργα, 300 χρόνια μετά τη συγγραφή τους το 1717, εκδόθηκαν για πρώτη φορά στα νέα ελληνικά, σε επιμέλεια κριτικής έκδοσης κειμένου του Ακαδημαϊκού Ζακ Μπουσάρ, με την ευγενική συνδρομή του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού και του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού.