Συγγραφέας. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, πρωτότοκος γιος του εμποροκτηματία Μιχάλη Καζαντζάκη. Είχε δύο αδελφές. Τα παιδικά και μαθητικά του χρόνια ως το 1902, οπότε τέλειωσε το Γυμνάσιο, τα πέρασε στο Ηράκλειο. Το 1902 έφυγε για την Αθήνα και γράφτηκε στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, από όπου αποφοίτησε το 1906 με άριστα. Το 1906 σημειώθηκαν και οι πρώτες δημοσιεύσεις κειμένων του στο περιοδικό Πινακοθήκη με το ψευδώνυμο Κάρμα Νιρβανή, με το οποίο εξέδωσε και το πρώτο βιβλίο του Όφις και κρίνο, αφιερωμένο στη Γαλάτεια Αλεξίου. Από το 1907 ως το 1909 έγραψε τα πρώτα θεατρικά του έργα (ανάμεσά τους τα: Ξημερώνει, Φασγά, Ο πρωτομάστορας), το μυθιστόρημα Σπασμένες ψυχές, καθώς, επίσης, μελετήματα και δοκίμια, όλα δημοσιευμένα σε περιοδικά της εποχής (Νουμάς, Παναθήναια). Το 1909 εξέδωσε στο Ηράκλειο την εναίσιμη επί υφηγεσία διατριβή του με τίτλο Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη φιλοσοφία του Δικαίου και της Πολιτείας. Το καλοκαίρι του 1917 προσπάθησε χωρίς επιτυχία να αξιοποιήσει ένα λιγνιτωρυχείο στη Μάνη μαζί με τον μεταλλωρύχο Γιώργη Ζορμπά και το φθινόπωρο ταξίδεψε στην Ελβετία, όπου είχε ερωτικό δεσμό με την Ελένη Λαμπρίδου. Το 1919 ανέλαβε δράση υπέρ του επαναπατρισμού των Ελλήνων του Καυκάσου από τη θέση του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Περιθάλψεως και συναντήθηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο Παρίσι. Τα τρία επόμενα χρόνια ταξίδεψε ανά την Ευρώπη και την Ελλάδα. Πήρε μέρος στο Συνέδριο των Αναμορφωτών της Παιδείας στο Βερολίνο και στο Συνέδριο Σεξουαλικής Παιδαγωγικής στη Δρέσδη, μελέτησε έργα του Φρόυντ, γνωρίστηκε με το Λεό Σεστώβ και έγραψε την Ασκητική. Το 1924, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ταξίδεψε στην Ιταλία και γνωρίστηκε στην Αθήνα με την Ελένη Σαμίου. Από τον Οκτώβριο του 1925 ως τον Φεβρουάριο του 1926 έμεινε στη Ρωσία ως απεσταλμένος της εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος. Ακολούθησαν δύο ακόμη ταξίδια του στη Ρωσία, στην Ιταλία και στην Ισπανία (1926, 1932-1933, 1936-1937, 1950), στην Αίγυπτο και στο Σινά (1927). Το 1926 πήρε διαζύγιο από τη Γαλάτεια και ταξίδεψε με την Ελένη στην Παλαιστίνη και την Κύπρο. Τον ίδιο χρόνο δημοσίευσε στο περιοδικό Αναγέννηση το πρώτο δείγμα από την Οδύσσεια, που ολοκλήρωσε σε πρώτη γραφή το 1927 στην Αίγινα και εξέδωσε μόλις τον Δεκέμβριο του 1938, μετά από επτά συνολικά γραφές. Συνέχισε να ταξιδεύει με την Ελένη στη Γερμανία, στην Τσεχοσλοβακία, στη Γαλλία, στην Ισπανία, στην Ιαπωνία, στην Κίνα και στην Αγγλία, με ενδιάμεσες επιστροφές στην Αίγινα (1943-1944) και στην Αθήνα (1945)· και το 1946 εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, αρχικά στο Παρίσι (λογοτεχνικός σύμβουλος στην έδρα της Ουνέσκο) και στη συνέχεια στην Αντίμπ, από όπου ταξίδεψε στην Ευρώπη. Τον ίδιο χρόνο προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας από κοινού με τον Άγγελο Σικελιανό. Στο διάστημα 1928-1944 εξέδωσε, μεταξύ άλλων έργων, τα Τόντα Ράμπα, Ιστορία της Ρωσικής Λογοτεχνίας, Τερτσίνες, μια μετάφραση της Θείας Κωμωδίας του Δάντη και μια του Φάουστ Α΄ του Γκαίτε, τον Βραχόκηπο, την τραγωδία Μέλισσα, καθώς και αναμνήσεις από τα ταξίδια του. Στη Γαλλία έγραψε τις Αδερφοφάδες και τον Καπετάν Μιχάλη και το 1953 ολοκλήρωσε το μυθιστόρημα Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, το οποίο κίνησε τις αντιδράσεις της ελληνικής Εκκλησίας και του Βατικανού. Την ίδια χρονιά νοσηλεύτηκε στο Παρίσι λόγω ανωμαλίας της λέμφου. Το 1954 το μυθιστόρημα Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά τιμήθηκε με το βραβείο του καλύτερου ξενόγλωσσου βιβλίου στη Γαλλία. Το 1955 ταξίδεψε στην Αλσατία και συναντήθηκε με τον Άλμπερτ Σβάιτσερ, και στο Λουγκάνο. Εκεί ξεκίνησε να γράφει την Αναφορά στον Γκρέκο, που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του. Το καλοκαίρι του 1956 το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη παρέστησε με επιτυχία τη θεατρική διασκευή του Ο Χριστός ξανασταυρώνεται και το 1957 προβλήθηκε στις Κάννες η, επίσης βασισμένη στο προηγούμενο έργο, ταινία του Ζυλ Ντασσέν, Εκείνος που πρέπει να πεθάνει. Ο Καζαντζάκης ήταν παρών στην πρεμιέρα. Με αφορμή τη συμπλήρωση 60 χρόνων από τον θάνατό του και τον εορτασμό του έτους Νίκου Καζαντζάκη, το ΑΝΑΛΟΓΙΟ 2017 οργάνωσε Αφιέρωμα στον Νίκο Καζαντζάκη σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Καζαντζάκη, πραγματοποιώντας τρεις εκδηλώσεις με πηγή έμπνευσης το μοναδικό έργο του μεγάλου δημιουργού. Οργάνωσε την περιπατητική performance στην Πλάκα Αναφορά στον Γκρέκο σε συνεργασία με το Τhe Milena Principle και σε επιμέλεια Γκερτ Βερμάιρε, παρουσίασε επί σκηνής σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Θερβάντες τον Δον Κιχώτη, ένα άγνωστο σενάριο του Νίκου Καζαντζάκη με τον Μάνο Καρατζογιάννη και σε διδασκαλία Σπύρου Βραχωρίτη και Σίσσυς Παπαθανασίου, και οργάνωσε στρογγυλό τραπέζι με θέμα τα «Κινηματογραφικά σενάρια του Νίκου Καζαντζάκη».